Początki parafii

Początki parafii

Tworzenie organizacji kościelnych w drugiej połowie XIII wieku było jednym z najważniejszych zjawisk występujących w tym okresie. Sieć parafialna ogarniała w sposób jednolity cały kraj, także wsie i miasta śląskie

Bardzo cennym i pomocniczym dokumentem przy ustalaniu początków parafii jest zestawiony w latach 1290-1305 pierwszy w Polsce „Liber fundationius episcopatus vratislaviensis”. Właśnie w tym czasie powstaje najwięcej nowych parafii. W obrębie dzisiejszej diecezji katowickiej naliczyć można około 68. Wyszczególnione są tam oczywiście tylko te miejscowości, które znajdowaly się w granicach diecezji wrocławskiej i zobowiązane były do dziesięciny na rzecz biskupa wrocławskiego. Do nich należały również Świerklany wymienione w części „Registrum Wyasdense”.

Oto fragment księgi fundacyjnej dotyczący Świerklan:
„Iste sunt wille circa Zary te Wladislawiam solwents per III J scotes de manso:
- Item in Polom (Połomia) debent esse XXXVIII J mansi
- Item in Swirklant (Świerklany) debent esse XXIV J mansi
- Item in Syroka (Szeroka) et in Goglow (Gogołowa) debent esse LXIV J mansi”.

Nie była to jednak jakaś norma ogólna, aby w każdej nowopowstałej osadzie budowano kościół i tworzono parafię, chociaż w większości przypadków rzeczywiście tak było. W najbliższym sąsiedztwie Świerklan powstały kościoły w: Połomii, Jastrzębiu, Szerokiej, Ruptawie, Mszanej, Marklowicach, Radlinie, Moszczenicy i Gorzycach. Wszystkie były kościołami parafialnymi i posiadały swych własnych proboszczów już w 1447 r., jak wynika ze spisu płacowego w tym roku świętopietrza.

W spisie tym zostaje wymieniona Połomia, nie pojawiają się jednak Świerklany. Czy zatem datę powstania parafii Świerklany należy przesunąć na późniejszy okres?

Ostatnie trzy wieki, od połowy XVII stulecia, ukazują nam Świerklany, które wraz ze wsią Gogołowa wchodzą w skład parafii Połomskiej. Podkreślone to jest wyraźnie w aktach wizytacyjnych z lat 1652, 1679 i 1687/88. Pierwotnie tak jednak nie było. Można więc przypuszczać, że Świerklany funkcjonowały jako samodzielna parafia. Nie sposób jednak udowodnić, że tak było istotnie, ze względu na brak szczegółowych dowodów źródłowych. Jeżeli nie zostaną odkryte średniowieczne dokumenty, w których wzmiankowana jest parafia Świerklany, będziemy musieli pogodzić się z faktem, że nie znamy bliżej jej dziejów.

Wierni należący do kościoła filialnego w Świerklanach wiele lat czynili starania o podniesienie go do godności kościoła parafialnego. Już od 1923 r. mieszkańcy Kucharzówki zabiegali o przyłączenie swojej gminy do mającej powstać parafii w Świerklanach. Motywacją prośby był fakt, iż od najdawniejszych czasów chodzą do Świerklan na msze św., ze względu na krótszą drogę, która wynosi ok. 1 km, podczas gdy Połomia oddalona jest o 4 km. Ponadto Kucharzówka od 1912 r. przydzielona była do szkoły w Świerklanach Dolnych oraz miejscowego posterunku policji. Starania mieszkańców Kucharzówki popierane były przez Połomskiego proboszcza ks. Henryka Musioła.

1 lutego 1929 r. biskup Arkadiusz Lisiecki wydał dekret, na mocy którego Kucharzówka została wyłączona z parafii Połomia i przyłączona do kościoła filialnego w Świerklanach. Dekret wszedł w życie 16 lutego 1929 r. Chęć wyłączenia z parafii Połomskiej wyraziło ponadto czterech parafian, których posiadłości znajdowały się na terenie gminy Świerklany Dolne, a ich gospodarstwa położone były w najbliższym sąsiedztwie Kucharzowi. Byli to: Jan Brachman, Karol Kuczera, Józef Kuczera, Zofia Wita. 5 czerwca 1929 r. biskup Arkadiusz Lisiecki przyłączył te domy do kościoła filialnego w Świerklanach. W ten sposób zostały ostatecznie ustalone granice przyszłej kuracji w Świerklanach.

Po rozpoczęciu budowy nowego kościoła, Kuria Biskupia 1 sierpnia 1948 r. utworzyła nową kurację Świerklany, która liczyła wtedy 3400 wiernych. W skład kuracji weszły gminy Świerklany Dolne, Świerklany Górne, Kucharzówka.

28 maja 1957 r. biskup Stanisław Adamski za zgodą kapituły katedralnej podniósł kurację pw. św. Anny do godności parafii nieusuwalnej. 31 grudnia duszpasterz parafii ks. Henryk Ligoń otrzymał tytuł proboszcza.

Parafia św. Anny - Świerklany

[ powrót do poprzedniej storny ]